Depresja nastoletnia – jakie są jej objawy?

Termin „depresja nastoletnia” w dalszym ciągu budzi w społeczeństwie kontrowersje. Pod artykułami na ten temat można znaleźć mnóstwo komentarzy typu „Po prostu mu się nie chce, jest leniwy”, albo „Jakby się zabrała za jakąś robotę to by jej zaraz przeszło” czy „Czym można się martwić mając 14 lat?”. Niestety, depresja u nastolatków jest często bagatelizowana przez otoczenie dopóki nie osiągnie poziomu realnego zagrożenia życia.

Przede wszystkim, trzeba to jasno powiedzieć: depresja jest chorobą. Nie jest wymysłem, lenistwem, miganiem się od obowiązków, nie jest cechą charakteru ani próbą manipulacji dla osiągnięcia jakichś korzyści. Jest chorobą, która, jeśli niezauważona i niezaopiekowana w porę, może skończyć się śmiercią. Brzmi poważnie, prawda? Ponieważ depresja jest poważną chorobą, która wymaga podjęcia odpowiednich działań przez otoczenie chorego.

Jakie są objawy depresji?

Wyróżnia się trzy główne objawy depresji młodzieńczejobniżony nastrój o rożnym stopniu nasilenia, podwyższony lęk – charakterystyczny jest lęk przed przyszłością, który przejawia się poczuciem niezdolności do osiągnięcia satysfakcjonującego statusu w dorosłości (wykształcenia, pracy, pozycji społecznej, relacji romantycznych, założenia rodziny). Trzeci obszar objawów to zaburzenia w sferze poznawczej, które przejawiają się w pogorszeniu osiągnięć szkolnych, trudnościach z koncentracją, wytrwałością w nauce, poczuciu nieoryginalności myślenia. Pogorszenie funkcjonowania poznawczego często jest pierwszym i na ogół niezauważonym objawem depresji młodzieńczej.

Do innych charakterystycznych objawów zaliczyć możemy obniżone poczucie własnej wartości, przekonanie o braku skuteczności i nieuchronności niepowodzenia, zniekształcenia poznawcze – negatywne myśli o sobie („jestem beznadziejny”, „nic mi się nie udaje”), przyszłości („zawsze będzie źle”, „nigdy nic nie osiągnę”) i świecie („świat jest zagrażający”, „ludzie się źli”). Może pojawić się również uczucie pustki, niezdolność do odczuwania przyjemności, nuda, zmniejszenie aktywności. Występują również zaburzenia rytmów okołodobowych, trudności z rannym wstawaniem i problemy z zaśnięciem lub częste wybudzanie się.

Objawami, które najbardziej rzucają się otoczeniu w oczy i często są błędnie przypisywane innym problemom są zaburzenia zachowania. Mogą się przejawiać poprzez niepodejmowanie oczekiwanych od adolescenta aktywności – niechodzeniem do szkoły, nieodrabianiem lekcji, niewywiązywaniem się z obowiązków domowych lub w zachowaniach łamiących normy i zakazy społeczne – eksperymentowanie z narkotykami, chaotyczną i przypadkową aktywnością seksualną, wybuchy agresji. Co istotne, depresyjni nastolatkowie znają normy społeczne, których powinni przestrzegać, nie znajdują jednak subiektywnego przekonania, aby to robić. Taki rodzaj zaburzeń zachowania w literaturze określany jest jako autodestrukcyjny. Zaliczają się do niego również zachowania samobójcze.

Depresji często towarzyszą dolegliwości somatyczne, czyli bóle głowy, brzucha, nudności, poczucie zmęczenia. Obejmuje to subiektywne odczucie choroby somatycznej, które wyjaśniałoby pozostałe objawy.

Skąd pomysł na ten artykuł? Nie piszę tego, aby zachęcać kogokolwiek do autodiagnozy i wysnuwania pochopnych wniosków na temat swojego stanu psychicznego. Chciałabym uczulić zarówno nastolatki i nastolatków, jak i ich otoczenie – rodziców, nauczycieli, innych ważnych w ich życiu dorosłych, czym jest depresja i jakie są jej objawy. Możliwość nazwania tego, co się aktualnie przeżywa zdejmuje też poczucie winy – to nie „okropny charakter” czy „lenistwo” – to może być choroba. Wychwycenie pewnych zmian w przeżywaniu i zachowaniu może pomóc w zwalczeniu choroby na wczesnym jej etapie, zanim osiągnie poziom zagrażających życiu.

Leave a Reply

%d bloggers like this: