Światowy Dzień Świadomości Autyzmu

Choć autyzm jest widoczny już od wczesnego dzieciństwa, nie jest zaburzeniem wieku dziecięcego – jest to zaburzenie rozwoju o podłożu neurologicznym. Dotyka wszystkich obszarów funkcjonowania dziecka i może być przyczyną ciężkiej postaci niepełnosprawności. Często współwystępuje z nim upośledzenie umysłowe (w około 2/3 przypadków), epilepsja, zaburzenia snu, nadpobudliwość psychoruchowa. Komunikowana w Polsce częstość występowania wynosi 1/100 dzieci. Częściej dotyka chłopców niż dziewczynek.

Za podstawę rozpoznania uważa się zaburzenia występujące w trzech sferach: społecznej, komunikowania się oraz behawioralnej, czyli zachowaniach dziecka. Wśród nieprawidłowości w rozwoju społecznym można wymienić niechęć do zabawy z innymi, preferowanie aktywności samotniczych, obojętność na ludzi, brak reakcji na swoje imię, trudności z nawiązywaniem relacji. Do zaburzeń komunikacji należą problemy z komunikacją zarówno werbalną jak i niewerbalną, brak gestykulacji, opóźnienie w mowie. Zachowania dziecka mogące wywołać niepokój to na przykład nietypowe używanie zabawek – niezgodne z przeznaczeniem, powtarzalne i schematyczne zachowania (uderzanie samochodzikiem o ścianę, specyficzny sposób poruszania się), wybiórczość pokarmowa, agresja lub autoagresja, preferencja niezmienności, brak spontaniczności i pomysłowości, nadwrażliwość zmysłów, częste wpadanie w histerię bądź brak płaczu. Większość rodziców obserwuje pierwsze objawy autyzmu u dzieci już w pierwszym-drugim roku życia. Co może zaniepokoić rodziców malucha? Brak uśmiechu na widok rodzica, dystansowanie się dziecka, unikanie kontaktu fizycznego, manifestuje obojętność wobec innych.

Skąd się bierze?

Do najczęściej wymienianych potencjalnych przyczyn wystąpienia zaburzenia ze spektrum autyzmu należą: uszkodzenie centralnego układu nerwowego, urazy okołoporodowe, poważne infekcje w wieku niemowlęcym, wiek ojca (powyżej 40 roku życia).

Gdzie należy się zgłosić?

Przede wszystkim warto skonsultować się z pediatrą i psychologiem dziecięcym. W większych miastach działają wyspecjalizowane placówki świadczące pomoc w ramach NFZ. Minusem jest niestety czas oczekiwania – w niektórych województwach jest to nawet kilka miesięcy. Ważne jest, aby konsultacja odbyła się z osobą wykwalifikowaną, zajmującą się na co dzień problematyką zaburzeń ze spektrum autyzmu: pediatrą, psychologiem i psychiatrą dziecięcym, logopedą; specjalistą mogącym pochwalić się dyplomem potwierdzającym kompetencje. Wczesna diagnoza jest kluczowa aby zapewnić jak najlepsze możliwości rozwoju dla dziecka.

Terapie autyzmu

Obecnie dostępnych jest wiele metod wspomagających rozwój dzieci z autyzmem. Warto jednak zaznaczyć, że nie istnieje metoda pozwalająca na wyleczenie autyzmu. Niestety, coraz więcej „wykluwa się” w Internecie specjalistów od alternatywnych terapii leczenia autyzmu, które przynoszą więcej szkody niż pożytku. Dodatkowo powodują niechęć i dużą nieufność rodziców względem lekarzy, psychologów i innych specjalistów wspierających na co dzień rozwój dzieci autystycznych. Obecnie korzysta się z farmakoterapii (w przypadku występującej dużej nadpobudliwości psychoruchowej, omamów, lęków, bezsenności) oraz terapii behawioralnych. Wśród najpopularniejszych z nich można wymienić:

Terapia Integracji Sensorycznej – jest procesem, w którym następuje integracja bodźców w taki sposób, aby mogły być wykorzystane w celowym działaniu.

Ruch rozwijający Sherborne – metoda ta została opracowana przez fizjoterapeutkę i jest skierowana do dzieci z głębszym upośledzeniem. Jej celem jest rozwijanie świadomości własnego ciała, poczucia przestrzeni i działania w niej, dzielenia jej z innymi, usprawnianie ruchów. Wspomaga także nawiązywanie kontaktu z dzieckiem.

Terapia poprzez kontakt ze zwierzętami – polegająca na budowaniu i rozwijaniu kontaktu ze zwierzętami, stopniowe oswajanie świata i przełamywaniu barier komunikacyjnych poprzez kontakt np. z psami, końmi, delfinami.

Metoda Dobrego Startu – służy usprawnianiu funkcji słuchowych, wzrokowych, ruchowych oraz powoduje polepszenie ich integracji. Rozwija również szybkość reakcji, zdolność rozumienia i posługiwania się symbolami.

Treningi behawioralne – koncentrują się na uczeniu dzieci konkretnych zachowań z zakresu samoobsługi, podstawowych czynności domowych, wyrażania emocji, radzenia sobie w sytuacjach społecznych (np. ćwiczenie jazdy tramwajem w domu poprzez ustawienie krzeseł i prezentowanie zachowań pożądanych).

Wśród innych metod wyróżnić można arteterapię, muzykoterapię, terapię stymulacyjną, metoda modyfikacji zachowania.

Jakie są najpopularniejsze mity dotyczące zaburzeń ze spektrum autyzmu?

  • Autyzm jest powodowany przez szczepienia – jest to mit, który nigdy nie został potwierdzony przez rzetelnie przeprowadzone badania. Jest również szkodliwy, ponieważ często otwiera furtkę dla alternatywnych terapii mogących bardzo zaszkodzić dziecku
  • Występuje wyłącznie w dzieciństwie – zaburzenia ze spektrum autyzmu są uleczalne. Oznacza to, że dziecko z autyzmem, kiedy dorośnie, będzie dorosłym z autyzmem. Dlatego tak istotna jest wczesna diagnoza i odpowiednie dobranie metod rehabilitacji, aby zapewnić dziecku jak najlepszy start.
  • Autyzm da się wyleczyć – za pomogą farmakoterapii i rozmaitych terapii behawioralnych i oddziaływań edukacyjnych można łagodzić niektóre z objawów, lecz niestety nie ma „lekarstwa na autyzm”
  • Autyzmem można się zarazić – ponieważ jest to zaburzenie o podłożu neurologicznym, autyzm w żaden sposób nie jest zaraźliwy dla otoczenia. Dziecko dotknięte zaburzeniem ze spektrum autyzmu nie powoduje absolutnie żadnego zagrożenia dla zdrowo rozwijających się rówieśników

Co jest ważne w kontakcie z dzieckiem z autyzmem?

  • Nawiązywanie kontaktu wzrokowego – obniżanie się do poziomu dziecka i patrzenie w oczy podczas mówienia, kontakt twarzą w twarz
  • Wydawanie krótkich i jasnych poleceń (np. „Posprzątaj zabawki”, wskazując na rozsypane klocki)
  • Ważna jest ekspresja emocji, gestykulacja i mimika – dzieci autystyczne mają problem z odczytywaniem mowy ciała
  • Odpowiednie dobranie planu dnia – dostosowanie go do możliwości i umiejętności dziecka

Dzisiejszy wpis jest jedynie kroplą w morzu informacji dotyczących zaburzeń ze spektrum autyzmu. Należy pamiętać, że diagnoza autyzmu to nie wyrok. Odpowiednio dobrane metody rehabilitacji i, w razie potrzeby, farmakoterapia, wspierają rozwój dziecka i pomagają wyrównać szanse (szczególnie w przypadku dzieci, u których nie współwystępują inne zaburzenia). Niezwykle ważna jest edukacja i kampanie społeczne uświadamiające, czym autyzm jest, skąd się bierze i jak można sobie z nim radzić.

Leave a Reply

%d bloggers like this: