W jaki sposób rozmawiać z dzieckiem o przemocy seksualnej?

Każdy rodzic chce, aby jego dziecko było zdrowe, szczęśliwe i bezpieczne, aby mogło cieszyć się dzieciństwem wolnym od trosk, zmartwień i trudnych zdarzeń. Opiekunowie robią, co w ich mocy, aby to życzenie stało się rzeczywistością: zapewniają dzieciom dobre warunki do rozwoju, chronią przed przykrościami, służą radą i wsparciem w trudnych momentach. Jednakże, statystyki są zatrważające – 30% dziewczynek i 10% chłopców pada ofiarą przemocy seksualnej. W jaki sposób możemy ustrzec dzieci przed dołączeniem do tej wstrząsającej statystyki?

Na początek odpowiedzmy sobie na pytanie, dlaczego dzieci padają ofiarą przemocy seksualnej? Potrzeby dziecka – bliskości fizycznej (przytulania, dotykania, głaskania, etc.) oraz opieki, uwagi, zainteresowania ze strony dorosłych sprawiają, że sprawcy przemocy łatwiej jest zmanipulować swoją ofiarę. Innym czynnikiem jest socjalizowanie dzieci do posłuszeństwa wobec starszych, szacunku wobec autorytetów i niesprzeciwiania się woli dorosłych W ten sposób manipulacje sprawcy trafiają na podatny grunt. Dodatkowo, zobowiązują dziecko tajemnicą („nikt nie może się o tym dowiedzieć” czy „tylko nie mów nikomu”) lub szantażem („jeśli komuś o tym powiesz, Twoim bliskim stanie się krzywda”). Sprawcy przemocy seksualnej najczęściej uciekają się do manipulacji, zastraszania, kłamania w celu zdobycia ofiary. To, co należy bardzo mocno podkreślać: wykorzystanie seksualne NIGDY nie jest winą dziecka. Nieważne, z jakim uporem reprezentanci pewnej grupy zawodowej będą w mediach powtarzać, że “dziecko uwiodło” czy “lgnęło, bo było zagubione”. Za czyn pedofilny odpowiedzialny jest zawsze jego sprawca.

Czynnikiem, który jak żaden inny chroni dziecko przed przemocą seksualną jest rzetelna edukacja seksualna prowadzona od najmłodszych lat oraz otwartość rodziców na rozmowy na temat seksualności z dzieckiem. Dlaczego jest to takie istotne? Jeśli pytania dziecka na temat cielesności czy słynne „skąd się biorą dzieci” są przez rodziców lekceważone, zbywane lub dziecko otrzymuje za nie reprymendę, będzie mu bardzo trudno zwrócić się z pytaniami dotyczącymi spraw, których nie rozumie. Dodatkowo, atmosfera zażenowania czy irytacji, w jakiej nierzadko rodzice odpowiadają na całkowicie naturalne pytania dziecka powoduje w nim przekonanie, że sfera seksualności jest czymś złym, tabu, o którym nie wolno rozmawiać.

W takich rozmowach nie chodzi absolutnie o to, aby dziecko nastraszyć i przekazać mu komunikat, że świat jest zagrażający, a wszyscy ludzie niebezpieczni. Nie chcemy, aby dziecko bało się innych ludzi, a jedynie żeby było ostrożne i wiedziało, jak zachować się w sytuacji, jeśli ktoś próbowałby zrobić mu krzywdę.

Jakie treści należy przekazać dziecku?

Granice i ich przestrzeganie

Przede wszystkim, dziecko już od małego powinno być uczone granic swojego ciała oraz wymagania szacunku dla nich. Najlepiej jednak, tę teorię połączyć z praktyką i zawsze dawać dziecku wybór, np. jak chce się z kimś przywitać. Co to oznacza na co dzień? Aż nazbyt często na wszelkich spotkaniach rodzinnych czy ze znajomymi może zauważyć, jak małe dziecko jest przytulane, całowane czy brane na kolana wbrew swojej woli. Jaki przekaz daje to dziecku? Że inni ludzie mogą decydować o jego ciele, a ono nie powinno się przeciwstawiać, bo jest tylko dzieckiem. Brzmi strasznie, prawda?

“Nie” oznacza „nie”

Dziecko może powiedzieć „nie”, kiedy ktoś robi coś, na co ono się nie zgadza. Nawet, jeśli jest to osoba z rodziny czy bliskich znajomych. Taki komunikat powinien być respektowany przez dorosłych – dzięki temu dziecku uczy się, że jego ciało należy do niego i ma prawo samo o nim decydować. Oczywiście, wyjaśniamy dziecku, że są sytuacje, kiedy interwencja osoby dorosłej jest niezbędna, chociaż dziecku może się ona nie podobać – na przykład podczas przechodzenia przez ruchliwą ulicę czy parking przed supermarketem.

Nie wszystkie tajemnice są dobre

Warto powtarzać dziecku, że zawsze może porozmawiać z rodzicami o swoich niepokojach, nawet jeśli ktoś zobowiązał go tajemnicą. Dzieci powinny znać rozróżnienie między „dobrą tajemnicą” (np. prezent-niespodzianka dla babci) a „złą tajemnicą” (kiedy ktoś robi dziecku lub komuś innemu krzywdę). Złe tajemnice chronią osoby, które krzywdzą dzieci, powodują dyskomfort i ciążą najmłodszym. Z kolei dobre – wiążą się z jakimś przyjemnym wydarzeniem, sprawieniem komuś frajdy.

Nasze ciało należy do nas

Części ciała skrywane na co dzień pod ubraniem są szczególnie chronione i nikt nie ma prawa ich dotykać ani oglądać bez zgody dziecka. O każdej takiej sytuacji dziecko powinno powiadomić rodziców lub inne zaufane osoby dorosłe, które będą w stanie stwierdzić, czy zachowanie było całkowicie niewinne (np. pomoc przy kąpieli), czy też powinno zaniepokoić opiekunów.

Dobra relacja rodzice – dzieci

W edukacji seksualnej ważne jest wypracowanie z dzieckiem relacji pełnej otwartości, szacunku i zrozumienia, tak, aby wiedziało, że niezależnie od sytuacji może zwrócić się ze wszelkimi problemami do rodziców. Istotne jest podkreślanie bezwarunkowej akceptacji i miłości dla dziecka oraz jego ochrony, ponieważ, jak już wspominałam, sprawcy przemocy seksualnej często manipulują przekonaniami dzieci („Twoi rodzice przestaną Cię kochać, jeśli im o tym powiesz”).

Już od najmłodszych lat powinno się uczyć dziecko modelu trzech kroków, stosowanego w sytuacji, kiedy ktoś próbuje dotykać dziecko, każe mu zrobić coś, co nie jest dla niego akceptowane lub chce gdzieś je zabrać:

  1. Powiedzenie nie – głośno, wyraźnie, aby możliwie najwięcej ludzi to usłyszało
  2. Odejście – jak najszybsze przejście do bezpiecznego miejsca – np. tam, gdzie są inni dorośli
  3. Rozmowa z zaufaną dorosłą osobą

Pamiętajmy, że zachęcając dzieci do rozmowy na każdy temat, otwartość na ich problemy i niepokoje, uczenie mówienia „nie” i szacunku do swoich granic, uczymy je, jak obronić się przed wykorzystaniem seksualnym.

P.S. Warto zajrzeć na stronę Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę – znajdziecie tam mnóstwo materiałów, które mogą okazać się przydatne podczas rozmów z dziećmi.

Leave a Reply

%d bloggers like this: